Arweiniad byr i Fryngaer Caer Drewyn

Saif Caer Drewyn (NGR SJ 087 444) ar fryn uwchlaw dyffryn Afon Dyfrdwy ger Corwen, Sir Ddinbych. Yng nghyfnod Oes yr Haearn dichon fod ei chysgod dros y ffordd bwysig hon gyda'i golygfeydd trawiadol o'r dyffryn ac o'r mynyddoedd i'r gorllewin a'r gogledd. Mae nawr yn henebyn rhestredig.

Heddiw mae'r fryngaer yn cynnwys gwrthglawdd anferth o gerrig gyda mynedfeydd ar yr ochr orllewinol a'r ochr gogledd-ddwyreiniol. Mae gwarchotgell-oedd wedi eu hailadeiladu i mewn i fynedfa'r gogledd-ddwyrain ac fe'i hamddiffynnir gan ffos ddofn. Ychwanegwyd clostir trionglog ar ochr y gaer yn ddiweddarach, yn ôl pob tebyg yn ystod y cyfnod Brythonaidd-Rufeinig neu gyfnod yr Oesoedd Tywyll. Oddi mewn i'r clostir mae gweddillion adeiladau crwn o gerrig. Ni chloddiwyd y tu mewn i'r fryngaer ond mae'n debyg y byddai wedi cynnwys tai crwn o gerrig neu bren yn ogystal ag adeiladau hirsgwâr ar bedwar postyn. Gellir gweld gweddillion nifer o adeiladau o gerrig a gweddillion llwyfannau tai yn y gornel gogledd-ddwyreiniol ac ar ben deheuol y gaer.

Cyn i'r fryngaer clawdd cerrig gael ei hadeiladu, roedd clostir cynharach o Oes y Cerrig wedi ei adeiladu ar y bryn. Mae ychydig weddillion ohono i'w gweld ar yr ochr ddwyreiniol.

Mae gweddillion nifer o dai canoloesol wedi eu gosod ar lwyfannau wrth fynedfa orllewinol y fryngaer yn dangos bod defnydd yn cael ei wneud o'r ardal hon ar ôl rhoi'r gorau i ddefnyddio'r gaer.

Mae ffotograffau o'r awyr o'r ardal y tu draw i'r fryngaer yn dangos bod yno weddillion cloddiau pridd a chlostir hirsgwâr islaw ar ochr y bryn. Ni wyddys dyddiadau'r rhain ond mae'n bosibl fod iddynt gysylltiad â'r fryngaer. Ymhellach tua'r gogledd ceir clostir gyda ffos ddwbl iddo ac mae'n bosibl ei fod yn dyddio o Oes yr Haearn.

Mynediad a pharcio
Mae'r parcio agosaf wrth y pwll nofio lleol sydd ar y B5437 gyferbyn â phen y bont dros afon Dyfrdwy, ar y ffordd o Gorwen (A5). Gellir cyrraedd y safle ar hyd llwybr cyhoeddus sydd ag arwyddbost ato o ochr ogleddol y B5437, ychydig i'r dwyrain o'r pwll nofio. Mae hwn yn llwybr da sy'n troelli islaw ochr orllewinol y fryngaer, ac yna'n troi'n sydyn i'r dde, i fyny i'r ochr orllewinol, ar hyd ochr allanol y gwrthglawdd deheuol ac at y porth gogledd-ddwyreiniol. Dylid cadw at y llwybr i osgoi niwed i'r safle. Argymhellir gwisgo esgidiau cryfion.

Mae hon yn daith 25 i 35 munud i un cyfeiriad gan ychwanegu amser ar gyfer archwilio'r fryngaer. Mae'r allt yn serth at y gaer. Map Landranger 125 Yr Arolwg Ordnans Bala a Llyn Efyrnwy

Mae'r cofnod safleoedd a henebion (CSH) ar gyfer Powys a gogledd-ddwyrain Cymru (Clwyd gynt) yn cael ei chasglu a'i chynnal gan Ymddiriedolaeth Archeolegol Clwyd-Powys. Mae'n amcanu at ddarparu catalog cynhwysfawr o safleoedd a darganfyddiadau archeolegol a hanesyddol o bob cyfnod. Mae'r wybodaeth sydd ar gael yn yr Archif yn uniongyrchol berthnasol i feysydd astudiaeth mewn ysgolion a sefydliadau addysg uwch.

Mae'r Ymddiriedolaeth yn croesawu ymholiadau gan aelodau o'r cyhoedd, athrawon, myfyrwyr ac ymchwilwyr sydd angen gwybodaeth sy'n berthnasol i'w hastudiaethau. Am wybodaeth a chyngor pellach cysyllter â:-

Mae'r Ymddiriedolaeth yn ddiolchgar i Fwrdd yr Iaith Gymraeg sydd wedi cyfrannu tuag at gost y cyhoeddiad hwn.

Paratowyd y wybodaeth hon gan Caroline Earwood a Neville Townsend ar gyfer Ymddiriedolaeth Archaeolegol Clwyd-Powys. Cewch atgynhyrchu’r deunyddiau hyn i ddibenion addysgol yn rhydd oddi wrth hawlfraint.