ÿþ<HTML> <HEAD> <TITLE> Ymddiriedolaeth Archaeolegol Clwyd-Powys - Clawdd Offa - Blaengaredd Clawdd Offa </TITLE> </HEAD> <BODY BACKGROUND="../white.gif" LINK="3956BB" VLINK="gray" ALINK="F79431"> <TABLE WIDTH="100%"> <TR> <TD BACKGROUND="../green.gif" WIDTH="175" VALIGN="top"> <CENTER> <IMG SRC="../logo.gif" WIDTH="130" HEIGHT="159" ALT="CPAT logo" VSPACE="10"> <HR WIDTH="80%"> <STRONG> Cymraeg / <A HREF="odi.htm">English</A> </STRONG> <HR WIDTH="80%"> <TABLE> <TR> <TD> <IMG SRC="../leftart.gif" ALIGN="left"> </TD> <TD> <STRONG><A HREF="../w_index.htm">Adref Eto</A></STRONG> </TD> </TR> <TR> <TD> <IMG SRC="../leftart.gif" ALIGN="left"> </TD> <TD> <STRONG><A HREF="w_index.htm"> Clawdd Offa </A></STRONG> </TD> </TR> </TABLE> </CENTER> </TD> <TD> <IMG SRC="../giftrans.gif" WIDTH="5"> </TD> <TD> <TABLE WIDTH="100%"> <TR> <TD WIDTH="100%"> <IMG SRC="offalogo.gif" ALIGN="right" ALT="Offa's Dyke logo"> <H1>Menter Clawdd Offa </H1> </TD> </TR> </TABLE> <HR> <P><STRONG>Cynllun a ariannwyd gan English Heritage a Cadw oedd Menter Clawdd Offa, fel rhan o waith Ymddiriedolaeth Archeolegol Clwyd-Powys. Roedd tri phrif nod i r fenter  codi proffil Clawdd Offa fel strwythur o bwys mawr yn archeolegol ac yn ehangach, bwrw ymlaen â chynlluniau cadwraeth ymarferol y gwrthglawdd, ac annog dull hirdymor, mwy strategol a mwy integredig o reoli r Clawdd fel cofadail cyfan. Penodwyd Ian Bapty yn Swyddog Rheolaeth Archeolegol Clawdd Offa fis Awst 1999 ac arhosodd yn y swydd hyd haf 2006, pan ddaeth yr ariannu i ben. </STRONG> <H3>Clawdd Offa - problem cadwraeth </H3> <P><IMG SRC="animal.jpg" ALIGN="right" WIDTH="200" HEIGHT="300" HSPACE="10" VSPACE="5" ALT="Animal erosion on Offa's Dyke"> <EM>De: Crafiadau anifeiliaid ar Glawdd Offa</EM> <P>Sefydlwyd Menter Clawdd Offa oherwydd pryder cynyddol ynghylch dyfodol tymor hir y Clawdd. Cynhaliwyd nifer o arolygon cyflwr archeolegol dros y deng mlynedd blaenorol, gan gynnwys archwiliad manwl o r Clawdd yng Nghymru gan Cadw, a chan Gyngor Sir Caerloyw yn ardal Dyffryn Gwy. Dangosodd y gwaith hwn fod y 129 cilometr o wrthglawdd sy n goroesi dan fygythiad cynyddol pwysau erydiad er gwaethaf tirwedd ac arwyddocâd hanesyddol Clawdd Offa (a i statws fel Henebyn Rhestredig yng Nghymru a Lloegr). Mae r pwysau hyn yn amrywio o fynediad i ymwelwyr (sy n gysylltiedig â r Llwybr Cenedlaethol sy n dilyn llawer o hynt y Clawdd), gweithgareddau amaethyddol, adeiladu a datblygu ffyrdd, a difrod gan anifeiliaid yn tyrchu. Mae maint daearyddol enfawr y cofadail yn gwaethygu r broblem cadwraeth gan ei fod yn dilyn hynt trwy dwy wlad a thros ystod eang o wahanol gyd-destunau amgylcheddol modern. <H3>Agweddau Rheoli</H3> <P>Daeth materion amgylcheddol eraill hefyd i r amlwg yn sgîl y broses o warchod y Clawdd. Nid cofadail archeolegol o bwys cenedlaethol yn unig mo Clawdd Offa. Mae hefyd yn rhan annatod o dirwedd ehangach y Gororau, sydd wedi datblygu o i amgylch am fwy na 1000 o flynyddoedd. Mae gwerth arwyddocaol iddo fel coridor bywyd gwyllt, fel tirnod lleol, fel llinell y gwrychoedd, fel darn o goetir, neu fel lôn neu lwybr troed. Rhaid i waith rheoli r Clawdd heddiw geisio cydbwysedd rhwng y blaenoriaethau hyn sydd, ar adegau, yn gwrthdaro â'i gilydd  a ddylai gwrych, sydd ynddo i hun yn rhan o r dirwedd hanesyddol ac yn gartref i fywyd gwyllt, gael ei dynnu ymaith oherwydd bod yr anifeiliaid fferm sy n cysgodi yn ei erbyn yn achosi difrod i r gwrthglawdd? Faint o newid ydym ni heddiw n ei ystyried yn dderbyniol yn achos cofadail hanesyddol fel y Clawdd? Y fath newid parhaus dros y canrifoedd sy n gyfrifol am y golwg sydd ar y Clawdd heddiw. Nid yw r atebion rheolaeth yn hawdd bob amser ac maent yn galw am ddull integredig o drin cadwraeth sydd wedi i ystyried yn ofalus. <P>Datblygwyd Cynllun Cadwraeth i r cofadail ac fe ddylai hwn helpu yn y tymor hir i ddarparu gwybodaeth ar gyfer y penderfyniadau rheoli hyn. Gwnaeth hyn gynnwys ymgynghori gydag amrywiaeth o bartneriaid, er mwyn gwireddu datganiad integredig ynglwn ag arwyddocâd cyffredinol Clawdd Offa, a datblygu rhaglen reoli gytunedig sy n cysylltu â r gyd-ddealltwriaeth honno. <H3> Menter Clawdd Offa - gwaith ymarferol sydd ar droed</H3> <P><IMG SRC="plough.jpg" ALIGN="left" WIDTH="300" HEIGHT="200" HSPACE="10" VSPACE="5" ALT="Plough damaged on Offa's Dyke"> <EM>chwith: Difrod gan aradr ar ran o Glawdd Offa</EM> <P>Agwedd bwysig ar y prosiect oedd helpu ffermwyr lleol i gynnal a chadw r Clawdd mewn modd ystyriol. Roedd hyn yn cynnwys gweithio gyda ffermwyr i drefnu ariannu gan English Nature neu Cadw, sydd yn gysylltiedig â Chytundeb Rheoli i helpu â chostau gofalu am y Clawdd. Weithiau, trwy gysylltu â chynllun amaeth-amgylchedd, gellid datblygu prosiectau eithaf sylweddol i atgyweirio r Clawdd, neu, yn symlach, gellid darparu cyngor lle byddai materion yn codi megis ansicrwydd ynghylch gweithdrefnau Caniatâd Henebion Rhestredig. Dyma rai o r prosiectau a ddatblygwyd gyda ffermwyr: clirio prysgwydd a u rheoli ar y Clawdd, codi ffensys i amddiffyn rhannau o r cofadail sydd dan bwysau a llenwi creithiau erydiad. Meddai Ian Bapty, Swyddog Rheolaeth Archeolegol Clawdd Offa dros gyfnod y prosiect, ynghylch y rhan hon o i swydd:  yn y bôn, gyda chytundeb y tirfeddiannwr, rydw i yma i wneud yr holl waith trefnu a chodi arian i beri i r math hwn o waith ddigwydd . <P>Rhwng 1999 a 2006, gwelwyd cynnydd da mewn gwaith rheoli cadwraeth/cynllunio atgyweirio o r math hwn, a gwaith ymgynghori cysylltiedig gyda thirfeddianwyr ar nifer o safleoedd ar hyd y Clawdd yn Nghymru a Lloegr, ac ar Henebion Rhestredig ar Lwybr Clawdd Offa. Byddai prosiectau n deillio mewn rhai achosion o waith rheoli oedd eisoes yn bodoli ar y Clawdd a r llwybr; ymhlith y rhain roedd cynllun ar ben deheuol y Clawdd i reoli r pwysau oherwydd cerddwyr ar rannau o Glawdd Offa yn Nyffryn Gwy y mae llawer o bobl yn ymweld â nhw, ac yn y gogledd, atgyweirio difrod a achosodd Llwybr Clawdd Offa i fryngeyrydd Oes yr Haearn ym Mryniau Clwyd. <P><IMG SRC="path.jpg" ALIGN="right" WIDTH="300" HEIGHT="203" HSPACE="10" VSPACE="5" ALT="Path erosion on the Dyke"> <EM>De: Erydiad ar lwybr ar Glawdd Offa</EM> <P>Roedd agweddau eraill ar y prosiect yn cynnwys cynnig cyngor rheolaeth archeolegol i Wasanaeth Llwybr Clawdd Offa a rheolwyr tir eraill ar y gwrthglawdd, a threfnu monitro cyflwr y Clawdd yn rheolaidd fel sail ar gyfer rhaglen barhaus o reoli a chadw rheolaeth ar erydiad fel bo r angen yn codi. Gobeithiwyd hefyd sefydlu mentrau cadwraeth ehangach, megis ymchwil (ar y cyd ag amrywiaeth o asiantaethau perthnasol) i ddatblygu dull o fynd i r afael â r broblem anodd o ddifrod moch daear i Glawdd Offa. <P> Mae data cyffredinol y prosiect wedi u cofnodi n ddigidol ar System Gwybodaeth Ddaearyddol (yn cynnwys archif gyfeirio o ddata arolygon a data archeolegol sy n ymwneud â r cofadail), a ddylai ddarparu adnodd a fydd ar gael i bob asiantaeth sy n ymwneud â gwaith rheoli Clawdd Offa. <H3>Astudiaeth achos o reoli'r dreftadaeth?</H3> <P>Gallai rheoli Clawdd Offa trwy Fenter Clawdd Offa - o ran ei gydrannau ymarferol uniongyrchol a i gydrannau strategol ehangach  fod yn astudiaeth achos sy n berthnasol i ddiogelu llawer o dirweddau hanesyddol eraill. Fel y dywedodd Ian Bapty  Mae ymwneud ag adnawdd archeolegol y mae pawb yn deall ei fod yn bwysig iawn, a hynny wedi i gysylltu ag agwedd bragmatig tuag at ddiogelu henebion, mewn amgylcheddau modern, yn ganolog i r dull rheoli sy n cael ei ddatblygu drwy Fenter Clawdd Offa. Y gobaith yw y bydd hyn yn cynnig dealltwriaeth ddefnyddiol ar gyfer rheoli cadwraeth yn achos gwrthgloddiau hanesyddol eraill, a helpu, yn fwy penodol, i ddiogelu un o safleoedd archeolegol pwysicaf a mwyaf dramatig Prydain yn y tymor hir. </TD> </TR> </TABLE> <!-- Start of StatCounter Code --> <script type="text/javascript" language="javascript"> var sc_project=2285157; var sc_invisible=0; var sc_partition=21; var sc_security="d29060b2"; </script> <script type="text/javascript" src="http://www.statcounter.com/counter/counter_xhtml.js"></script><noscript><div class="statcounter"><a class="statcounter" href="http://www.statcounter.com/"><img class="statcounter" src="http://c22.statcounter.com/2285157/0/d29060b2/0/" alt="blog counter" /></a></div></noscript> <!-- End of StatCounter Code> </BODY> </HTML>