CPAT logo
Cymraeg / English
Tirwedd Hanesyddol Mynydd Hiraethog

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Mynydd Hiraethog: Llyn Aled
Cymuned Llansannan, Conwy
(HLCA 1104)


CPAT PHOTO cs013119

Llyn uwchdirol naturiol wedi ei ymestyn yn gronfa ddwr ar ddechrau'r 20fed ganrif yng nghanol ardal rostirol Mynydd Hiraethog.

Cefndir hanesyddol

Mae'r ardal o fewn plwyfi degwm 19eg ganrif, Llansannan a Henllan. Disgrifir y llyn gyntaf gan Thomas Pennant yn y 1780au fel 'llyn bychan y mae'r afon yn llifo ohono . . . ymysg y mynyddoedd du a rhostirol'.

Nodweddion allweddol y tirlun hanesyddol

Mae'r gronfa ddwr yn cwmpasu ardal tua 0.4km ar uchder o tua 370m dros y Datwm Ordnans, ar dir uchel yn gyffredinol wedi ei amgu ond yn agored i'r gogledd. Adeiladwyd yr argae carreg a phridd ar ben gogleddol y llyn sydd hefyd yn cynnal ffordd fach ar draws y rhos ym 1934, ynghyd thwr falfdy isel wyneb o garreg. Gorwedd y llyn ar falen Afon Aled sy'n bwydo system Afon Elwy. Mae dyddodion hynafol dan ddwr ar waelod y llyn yn arwyddocaol o bosibl i amgylchedd a hanes defnydd tir Mynydd Hiraethog. Defnyddir y llyn heddiw ar gyfer hwylio a physgota hamdden. Mae'r clwb cychod ar ochr ogleddol y llyn wedi disodli fferm Ty'n-y-llyn a welir ar fap degwm 1841. Bu'r ty cychod a'r polyn baner yma ers y 1870s.

Ffynonellau


Cofnod o Safleoedd a Henebion YACP;
Brassil 1783;
Hollett 2000.

I gael gwybodaeth bellach cysylltwch os gwelwch yn dda ag Ymddiriedolaeth Archaeolegol Clwyd-Powys yn y cyfeiriad hwn neu ewch i wefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru' yn www.ccw.gov.uk.