CPAT logo
Cymraeg / English
Tirwedd Hanesyddol Dyffryn Llangollen
Map or ardal cymeriad hon
Mwy Ffotograffau

Nodweddur Dirwedd Hanesyddol

Dyffryn Llangollen: Mynydd Llantysilio
Cymunedau Bryneglwys, Corwen a Llantysilio, Sir Ddinbych
(HLCA 1142)


CPAT PHOTO 1766-259

Crib rhostir uwchdirol eang, anghyfannedd yn ffurfio tir comin heb ei amgu yn bennaf, gyda bryngaer a thomenni claddu cynhanesyddol ar gopar grib, a reolwyd gynt yn rhannol fel rhostir grugieir.

Cefndir hanesyddol

Yn ystod y cyfnod canoloesol cynnar roedd yr ardal o fewn teyrnas Powys, ac o ddiwedd y 12fed ganrif roedd o fewn y rhan ogleddol or deyrnas oedd wedii hisrannu, or enw Powys Fadog. Ar l ir Brenin Edward orchfygu Cymru ar ddiwedd y 13eg ganrif, daeth yr ardal o fewn arglwyddiaeth mers Brwmffild ac Il. Yn dilyn y Ddeddf Uno ym 1536 daeth o fewn cantref Il yn y sir a gafodd ei chreu or newydd, sef Sir Ddinbych.

Nodweddion allweddol y dirwedd hanesyddol

Rhostir uwchdirol eang gyda grug, eithin, llus, rhedyn a brwyn, gyda rhai ardaloedd pori wediu gwella. Saif yr ardal ar uchder rhwng 300 a 580 metr uwchlaw lefel y mr, gyda daeareg waelodol o sialau Silwraidd syn ffurfio crib hir yn rhedeg o gyfeiriad y gogledd-ddwyrain ir de-orllewin.

Ni fu rhyw lawer o astudio hanes amgylcheddol cynnar yr ardal ers y rhewlifiant diwethaf, ond mae darganfod bwyell garreg ar hap ger bryngaer Moel y Gaer a henebion claddu or Oes Efydd ar ben bryn Moel y Gamelin a Gribin Oernant yn awgrymu rhywfaint o weithgaredd cynhanesyddol cynnar. Yn l pob tebyg, gellir cysylltur henebion hyn, ynghyd r bryngaer or Oes Haearn maen debyg ar Foel y Gaer, manteision gynnar ar borfeydd uwchdirol ar gyfer pori.

Mae carnau saethu gwasgaredig yn awgrymo bod rhannau or ardal wediu rheoli ar un tro fel rhostir grugieir. Heddiw, tir comin heb ei gau ywr ardal gan mwyaf, a gafodd ei reoli gynt fel porfa defaid a rhostir grugieir. Defnyddir yr ardal at nifer o ddibenion hamdden modern, gan gynnwys cerdded y mynyddoedd a sgrialun anghyfreithlon ar feiciau modur.

Maer ardal yn cynnwys nifer o chwareli cerrig bychain, yn l pob tebyg i ddarparu defnyddiau adeiladu yn ystod y cyfnod l-ganoloesol.

Ffynonellau

Burnham 1995; Cofnod CPAT or Amgylchedd Hanesyddol; Davies 1929; Gwasanaeth Cefn Gwlad Sir Ddinbych 2003b; Ellis 1924; Jones 1999; Hogg 1979; Richards 1969

I gael gwybodaeth bellach cysylltwch os gwelwch yn dda ag Ymddiriedolaeth Archaeolegol Clwyd-Powys yn y cyfeiriad hwn neu ewch i wefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru yn www.ccw.gov.uk.