CPAT logo
Cymraeg / English
Adref Eto
Mynegai Prosiectau

Mynwent Ganoloesol Gynnar Meusydd


Yn haf sych 1975, cofnodwyd grwp anarferol o olion cnydau mewn cae ger Llanrhaeadr-ym-Mochnant yng ngogledd Powys (SJ 13252525). Roedd awyrlun gan JKS St Joseph (CUCAP BTW 008) yn dangos gwasgariad o ryw 40 o dyllau hirgul, pob un tua 2m o hyd yn rhedeg or dwyrain ir gorllewin ac yn edrych yn debyg iawn i feddau. Maer cae lle ceir y nodweddion hyn wedii restru fel estyniad ir cofrestriad syn cwmpasur henebion cynhanesyddol ymhellach ir dwyrain (SAM De 220).

AP plot

Ar y dde: Dosbarthiad y beddi a ddatgelwyd o ganlyniad i olion cnydau ym 1975

Cynhaliodd CPAT arolwg magnetomedr yn 2007 gan obeithio y byddain nodi nodweddion pellach. Yn anffodus, roedd y canlyniadau braidd yn siomedig ac nid oedd unrhyw rai or beddau posibl iw gweld.

Yna, ym mis Tachwedd 2010, gwnaed gwaith cloddio ar raddfa fach fel rhan o brosiect roedd Cadw'n ei ariannu i asesu mynwentydd Canoloesol Cynnar posibl. Defnyddiwyd peiriant i dynnur uwchbridd o ardal yn mesur rhyw 7.4m wrth 5.5m, ac yna glanhawyd yr ardal yn ofalus llaw. Datgelodd hyn naw, neu ddeg o bosibl, o nodweddion hirgul, ac yna cloddiwyd dwy ohonynt. Roedd y ddwy yn mesur rhyw 2.1m o hyd, 0.8m a led a thua 0.3m o ddyfnder. Er nad oedd unrhyw olion yn goroesi o weddillion ysgerbydol, maen bur debyg mai beddau oedd y rhain. Tynnwyd samplau o siarcol or ddau fedd a fydd, gobeithio, yn addas ar gyfer dyddio radiocarbon.

One of the graves under excavation, photo 3200-0025

Ar y dde: Yn cloddio un or beddi

Mae ailedrych ar yr awyrlun o 1975 bellach wedi nodi efallai cymaint 70 o feddau, yn ffurfio mynwent drefnus syn estyn dros ardal o ryw 45m wrth 25m. Nid ywr beddau, i bob golwg, yn rhyngdorri, ac mae nifer ohonynt wediu trefnu mewn grwpiau amlwg. Nid oes unrhyw awgrym yn y dystiolaeth olion cnydau bod y fynwent wedi'i hamgu, nai bod yn gysylltiedig ag unrhyw strwythur, er efallai y byddai angen mwy nar dystiolaeth olion cnydau ar ei phen ei hun i nodi unrhyw weddillion pe bai unrhyw strwythur wedii godi o bren.

Completed excavation of one of the graves, photo 3200-0036a

Ar y chwith: Y gwaith cloddio wedii gwblhau ar ddau or beddi

Saif y safle 1.2km ir de-ddwyrain o eglwys Sant Dogfan yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant, a sefydlwyd fel clas yn wreiddiol yn y cyfnod canoloesol cynnar. Y gred ar hyn o bryd yw bod y fynwent ym Meusydd yn dyddio or cyfnod Canoloesol Cynnar, ac maen bosibl bod iddi ddyddiad cynharach nar eglwys bresennol.