CPAT logo
Cymraeg / English
Eich Gymunydd
Y Fflint
Rhagarweiniad
Lleoliad yn y dirwedd
Y Fflint yn y cyfnod cynhanesyddol, cyfnod y Rhufeiniaid ar cyfnod canoloesol cynnar
Y castell canoloesol, y dref a chefn gwlad
Y Fflint rhwng 1500 a 1700
Ehangu diwydiannol yn y Fflint rhwng 1700 a 1950

Eich Gymuned - Y Fflint

Archaeoleg a hanes cynnar y dref



Rhagarweiniad

Bellach, naws fodern gref sydd i dref y Fflint, yn cuddioi gorffennol hynod a dramatig fel anheddiad diwydiannol Rhufeinig yn y cyfnod or ganrif 1af ir 3ydd ganrif, fel y cyntaf or cestyll ar trefi newydd a greodd y Brenin Edward yng Nghymru ar ddiwedd y 13eg ganrif, ac fel un or porthladdoedd ar trefi diwydiannol pwysig a ddaeth ir amlwg adeg y Chwyldro Diwydiannol o ddechraur 18fed ganrif. Bu hanes cyfoethog y dref yn destun balchder ers canrifoedd lawer, fel y dengys ysgrifau haneswyr lleol fel Thomas Pennant ar ddiwedd y 18fed ganrif, hyd y rheiny syn ysgrifennu heddiw ar wefannau ac mewn cyfnodolion lleol. Fodd bynnag, mae gallu rhyfeddol y Fflint i ailddyfeisioi hun wedi golygu y bu tueddiad ym mhob cenhedlaeth i ysgubo popeth or neilltun feiddgar, gan adael ond ychydig gliwiau cynnil am yr hyn a ddigwyddodd ynghynt yn y drefwedd fodern.

Cynhaliwyd yr astudiaeth hon, a ariannwyd yn annibynnol gan Cadw, yn 2008 fel cyfraniad at gais Cyngor Sir y Fflint i Gronfa Dreftadaeth y Loteri am gynllun Menter Treftadaeth Trefluniau yn y dref. Y bwriad oedd adeiladu ar gynlluniau adfywio a oedd eisoes yn y dref, r nod o wellar dref yn ffisegol, denu ymwelwyr a darparu symbyliad ar gyfer buddsoddi pellach a chreu swyddi newydd.

Maer astudiaeth bresennol yn adolygu hanes a datblygiad y dref ers y cyfnodau cynharaf, ac yn edrych ar gyfraniad archaeoleg i fywyd y gymuned heddiw. Maen canolbwyntio ar archaeoleg a hanes y dref cyn ei hadfywio yn y 1960au, ac yn ceisio deall sut daeth i fodolaeth a sut mae wedi datblygu o ran topograffeg, gan nodir ffactorau pwysig yn ei hanes syn ei gwneud y lle ydyw heddiw. Maer astudiaeth hefyd yn edrych yn gryno ar gyfleoedd archaeolegol a hanesyddol, gan ddwyn sylw at rai or nodweddion sydd iw gweld yn y dirwedd syn dweud wrthym am ei hanes, pethau sydd bellach wediu claddu yn y ddaear syn gallu ychwanegu at y stori ac, yn olaf, rhai o themu allweddol hanes y dref, sydd o bosibl yn werthfawr wrth helpu i ddod r gorffennol yn fyw. Ar y diwedd, ceir rhestr o rai or ffynonellau a fun gymorth yn yr astudiaeth hon. Yn cyd-fynd r astudiaeth, ceir nifer o awyrluniau or dref i glicio arnynt, wediu tynnu gan Nigel Jones o CPAT yn 2009. Mae hanes diweddarach y dref ar adeiladau sydd wedi goroesi yn cael eu hystyried yn fanylach yn Flint: Understanding Urban Character (2009), ar gael gan Cadw.

Mae ardal yr astudiaeth yn cynnwys ymyl yr anheddiad modern ac ardaloedd a fwriedir ar gyfer tai a diwydiannaur dyfodol. Fei hestynnwyd hefyd ir gogledd ar gogledd-ddwyrain i gynnwys Castell y Fflint ac ardaloedd cyfagos aber afon Dyfrdwy yn hanes y dref. Ystyriwyd hefyd i ryw raddau y ffermio ar hanes diwydiannol mewn ardal ychydig yn ehangach o amgylch yr anheddiad, syn cyd-fynd yn gyffredinol chwmpas hanesyddol y fwrdeistref.